Genesis 29, 1-35: Jakob trouwt
De tekst
’Bijbel in gewone taal’
(Deze Bijbeltekst komt uit de Bijbel in Gewone Taal, © Nederlands Bijbelgenootschap 2014, p. 50-51)
Jakob ging weer verder. Hij reisde naar het oosten. Op een dag zag hij ergens in het veld een waterput met drie kuddes schapen erbij. De schapen lagen te wachten totdat ze water zouden krijgen. Op de put lag een grote steen. Die werd er alleen af gehaald als alle kuddes bij de put gekomen waren. Dan kregen de dieren te drinken. En daarna werd de steen weer op de put gelegd.
Jakob vroeg aan de herders van de schapen: ‘Zeg, waar komen jullie vandaan?’ Ze zeiden: ‘Uit Charan.’ Toen vroeg Jakob: ‘Kennen jullie dan misschien Laban, de kleinzoon van Nachor?’ ‘Jazeker,’ zeiden de herders.
‘Hoe gaat het met hem?’ vroeg Jakob. ‘Goed,’ zeiden de herders. ‘Kijk, daar komt net zijn dochter Rachel aan met haar schapen.’
Jakob zei: ‘Het is nog lang niet donker. Jullie kunnen de schapen wat laten drinken en daarna weer met ze het veld in gaan.’ Maar de herders zeiden: ‘Nee, dat kan niet. De steen is zo zwaar. We kunnen hem pas weghalen als alle herders hier zijn.’
Intussen kwam Rachel eraan met de schapen van haar vader. Zij zorgde voor die schapen. Jakob zag zijn nicht en de schapen van zijn oom Laban. Meteen liep hij naar de put, rolde de steen eraf en gaf de schapen van Laban te drinken. Daarna kuste hij Rachel, en hij huilde. Hij vertelde dat hij een neef was, een zoon van haar tante Rebekka. Rachel rende meteen naar huis en vertelde het aan haar vader.
Toen Laban het nieuws over Jakob hoorde, ging hij snel naar Jakob toe. Hij omhelsde hem en kuste hem hartelijk. Hij nam hem mee naar huis, en daar vertelde Jakob wat er allemaal gebeurd was. Laban zei: ‘Het is duidelijk dat je familie van me bent.’
Jakob bleef bij Laban werken. Na een maand zei Laban: ‘Je bent wel familie, maar ik zal je betalen voor je werk. Zeg maar wat je wilt verdienen.’
Laban had twee dochters. De oudste heette Lea en de jongste Rachel. Lea had zachte ogen. Rachel was knap en had een mooi figuur. Jakob werd verliefd op Rachel. Daarom zei hij tegen Laban: ‘Ik zal zeven jaar voor u werken, als ik daarna met uw jongste dochter Rachel mag trouwen.’
Laban antwoordde: ‘Dat is goed. Ik geef haar liever aan jou dan aan iemand anders.’
Jakob werkte dus zeven jaar om Rachel te krijgen. Maar het leek wel of het maar een paar dagen waren. Zo veel hield hij van Rachel.
Jakob zei tegen Laban: ‘De zeven jaren zijn voorbij. Laat me nu met uw dochter trouwen.’
Laban nodigde alle inwoners van de stad uit voor een groot feest. Maar ’s avonds bracht hij zijn dochter Lea bij Jakob. En hij gaf ook een slavin aan Lea mee. Zilpa heette zij.
Jakob sliep met zijn vrouw. Maar ’s ochtends ontdekte hij dat het niet Rachel was, maar Lea. Hij ging meteen naar Laban en zei: ‘Hoe kunt u zoiets doen? Ik heb toch voor u gewerkt om met Rachel te trouwen? Waarom hebt u me zo bedrogen?’
Laban antwoordde: ‘Het is nu eenmaal de gewoonte hier dat eerst de oudste trouwt. En later pas de jongste. Als de bruiloftsweek voorbij is, mag je ook Rachel hebben. Maar dan moet je nog eens zeven jaar voor me werken.’
Jakob vond dat goed. Na de bruiloftsweek gaf Laban ook zijn dochter Rachel als vrouw aan Jakob. Ook Rachel kreeg een slavin mee. Bilha heette ze. Toen sliep Jakob ook met Rachel. Hij hield meer van Rachel dan van Lea.
Jakob bleef nog zeven jaar bij Laban werken.
De Heer zag dat Jakob minder van Lea hield dan van Rachel. Toen zorgde hij ervoor dat Lea kinderen kon krijgen. Rachel kon geen kinderen krijgen.
Lea werd zwanger en kreeg een zoon. Ze zei: ‘De Heer heeft gezien dat ik het moeilijk heb. Nu zal mijn man wel van me houden.’ Ze noemde het kind Ruben.
Lea werd weer zwanger en kreeg weer een zoon. Ze zei: ‘De Heer heeft gehoord dat ik geen liefde krijg. Daarom heeft hij me dit kind gegeven.’ Ze noemde het kind Simeon.
Weer werd Lea zwanger en weer kreeg ze een zoon. Ze zei: ‘Nu zal mijn man eindelijk van me houden. Want nu heb ik hem drie zonen gegeven.’ Het kind werd Levi genoemd.
Lea werd voor de vierde keer zwanger en kreeg opnieuw een zoon. Ze zei: ‘Nu zal ik de Heer danken.’ Ze noemde het kind Juda. Daarna kreeg ze geen kinderen meer.
Dichter bij de tijd
(Bewerking: C. Leterme)
Jakob reisde verder en kwam op een veld waar een put was.
Hij vroeg aan de herders die de put bewaakten: `Hoe heet deze plaats?' Ze antwoordden: 'Haran.' `Kennen jullie dan Laban?' vroeg Jakob. Zij antwoordden: `Ja zeker. Kijk, daar komt zijn dochter Rachel met de schapen.'
Toen Jakob Rachel zag met de schapen van zijn oom, rolde hij de steen weg van de put en liet de schapen drinken. Daarop kuste hij Rachel, weende en zei: ‘Ik ben Jakob, de zoon van Rebekka, de zus van je vader.’ Rachel liep snel naar haar vader om dat te vertellen.
Toen Laban dit hoorde, liep hij naar Jakob, omhelsde hem en nodigde hem uit bij hem thuis. Jakob bleef er een hele maand. Toen zei Laban: ‘Jakob, al ben je van mijn familie, je moet hier niet voor niets werken. Zeg maar wat je wil verdienen.'
'Ik wil zeven jaar bij je werken voor je jongste dochter Rachel,' zei Jakob.
Laban zei: `Ik geef haar liever aan jou dan aan iemand anders.' Zo kwam het dat Jakob zeven jaar werkte om met Rachel te mogen trouwen.
Na zeven jaar zei Jakob tegen Laban: `Geef me mijn vrouw, ik wil met haar samenleven.'
Toen nodigde Laban alle burgers van de stad uit en organiseerde een feest. Maar 's avonds bracht hij zijn dochter Lea bij Jakob. Toen Jakob de volgende morgen zag Jdat hij met Lea getrouwd was, zei hij zei tegen Laban: `Wat heb je met mij uitgericht? Ik werkte toch om Rachel te krijgen? Waarom heb je me bedrogen?' Laban zei: ‘’t Is bij ons niet de gewoonte om de jongste te laten trouwen voor de oudste. Je kunt met Rachel trouwen, als je nog eens zeven jaar bij me wilt werken.'
Dat beloofde Jakob. Hij bracht met Lea de bruiloftsweek door. Daarna gaf Laban hem zijn dochter Rachel als vrouw. Hij hield meer van haar dan van Lea. Toen Jahwe dat zag, zorgde Hij dat Lea zwanger werd, terwijl Rachel onvruchtbaar bleef.
Lea kreeg een zoon die ze Ruben noemde. ‘Jahwe heeft neergezien op mijn ellende. Nu zal mijn man wel van me gaan houden' zei ze. Ze werd opnieuw zwanger, kreeg een zoon en zei: `Omdat Jahwe gehoord heeft dat ik minder bemind word, heeft Hij mij ook dit kind gegeven.' En zij noemde hem Simeon. Zij werd nog eens zwanger, baarde weer een zoon en zei: `Ditmaal zal mijn man zich wel aan mij gaan hechten, want ik gaf hem drie zonen.' Daarom kreeg hij de naam Levi. Ze werd nog eens zwanger, kreeg een zoon en zei: `Ditmaal zal ik Jahwe prijzen.' Daarom noemde ze hem Juda.
Stilstaan bij …
Jakob
(= hij houdt de hiel vast, of hij bedriegt)
Zoon van Isaak (zoon van Abraham) en Rebekka. De jongste tweelingbroer van Esau.
Haran
Stad waar Abraham en zijn familie woonden, nadat ze uit Ur waren weggetrokken.
Haran lag aan de rivier Balich, een zijrivier van de Eufraat.
Laban
(= wit)
Vader van Lea en Rachel. Broer van Rebekka, de moeder van Jakob. Achterneef van Abraham.
Rachel
(= ooi)
Zus van Lea en jongste dochter van Jakob. Zij was de lievelingsvrouw van Jakob en werd de moeder van Jozef en Benjamin. Ze stierf bij de geboorte van Benjamin, haar tweede zoon.
Zeven jaar
Een heel hoge prijs ter vervanging van de bruidsschat die Jakob niet contant kon betalen.
Lea
(= wilde koe)
Lea was de oudste dochter van Laban en de zus van Rachel. Zij werd de eerste vrouw van Jakob.
Bedriegen
Het bedrog van Laban was wellicht mogelijk doordat Lea gesluierd was en Jakob niet kon zien dat het Rachel niet was.
Tot op vandaag kijkt een joodse bruidegom altijd even onder de sluier van zijn bruid om te voorkomen dat hij met een andere vrouw trouwt.
Lea en Rachel
Dat Jakob met twee zussen trouwde was toen niet ongewoon. Later werd dit wel verboden (Leviticus 18, 18)
Bij de tekst
Een koekje van eigen deeg
Jakob ontmoette in Laban zijn evenknie. Jakob die zich uitgaf voor Esau, zijn oudere broer, om zo van zijn blinde vader de zegen te krijgen, wordt door Laban misleid, belogen en bedrogen.
Zoals hij met zijn eigen broer omging, zo ging zijn oom met hem om. De gevolgen voor zijn gezin zijn zwaar:
Lea voelt zich ongeliefd en hoopt met elke zoon de liefde van haar man te winnen.
De mooie Rachel is lang tijd verbitterd omdat ze geen kinderen krijgt.
De kinderen van Lea
| Ruben | (= zie, een zoon) | Hij was het die later zijn broers ervan kon overtuigen om Jozef niet te vermoorden. |
| Simeon | (= Hij heeft gehoord) | Tweede zoon van Jakob en Lea. Jozef zette hem gevangen als gijzelaar bij hun eerste reis naar Egypte. |
| Levi | (= Hij zal zich hechten) | Derde zoon van Jakob en Lea. Via deze zoon werd Lea stammoeder van de levieten. |
| Juda | (= zij zullen prijzen) | Vierde zoon van Jakob en Lea. Hij was het die de broers voorstelde om Jozef niet te doden, maar te verkopen. Via deze zoon werd Lea de stammoeder van de koningen |
| Issakar | (= Loon) | Vijfde zoon van Jakob en Lea. |
| Zebulon | (= woning, Hij zal blijven) | Zesde zoon van Jakob en Lea. |
| Dina | (= oordeel of veroordeeld) | Dochter van Jakob en Lea. |
Bruidsschat
Wie een meisje wilde trouwen moest in de tijd van de Bijbel een bruidsschat betalen aan de familie van het meisje. Zo'n bruidsschat bestond uit kostbare geschenken en/of geld.
Omdat Jakob niets had, werkte hij zeven jaar voor zijn oom Laban, zodat hij zijn dochter kon trouwen.
Bijbel en kunst
H. TER BRUGGHEN
Jakob verwijt Laban
Werk van de Nederlandse kunstschilder Hendrick ter Brugghen (1588-1629).
Jakob, in het rood gekleed verwijt zijn oom Laban dat hij hem Lea als vrouw heeft gegeven in plaats van Rachel. Lea staat rechts van haar vader. Het gesprek wordt door een slavin afgeluisterd.
Suggestie
Grote kinderen
EVEN TESTEN
Lea en Rachel
Vertel eerst over Lea en Rachel. Toon dan deze tekening:
Dit zijn Lea en Rachel
- Wie is Lea? Waarom denk je dat?
- Wie is Rachel? Waarom denk je dat?
De twee zussen kijken niet erg vrolijk.
- Waarom is Lea verdrietig?
- Waarom is Rachel verdrietig?
- Zou je ook verdrietig zijn in hun plaats?
- Wat zou Lea kunnen blij maken?
- Wat zou Rachel kunnen blij maken?